Hướng dẫn quy trình phòng cháy chữa cháy trường học an toàn và hiệu quả

Quy định pháp luật mới về PCCC & CNCH tại trường học

Công tác phòng cháy chữa cháy trường học đang đứng trước những yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt hơn khi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên tục được cập nhật và hoàn thiện. Tiêu biểu là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025), cùng các văn bản hướng dẫn chi tiết như Nghị định số 105/2025/NĐ-CP và Nghị định số 106/2025/NĐ-CP. Các quy định mới này đòi hỏi ban giám hiệu các cơ sở giáo dục phải đặc biệt chú trọng đến công tác thẩm định thiết kế, kiểm tra nghiệm thu hệ thống PCCC, cũng như việc quản lý và cấp phép lưu thông các phương tiện chữa cháy chuyên dụng trong khuôn viên trường học.

Bên cạnh đó, việc thực thi các quy định theo Thông tư số 36/2025/TT-BCA và Thông tư số 37/2025/TT-BCA cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hoạt động quản lý nhà nước, thanh tra và kiểm tra an toàn PCCC định kỳ tại các cơ sở giáo dục. Các trường học không chỉ cần đầu tư hạ tầng kỹ thuật đạt chuẩn mà còn phải siết chặt kỷ luật trong công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, huấn luyện kỹ năng và xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC & CNCH. Đồng thời, mọi hành vi lơ là, vi phạm quy định an toàn đều phải chịu chế tài xử lý nghiêm theo khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC.

Cập nhật Luật Phòng cháy, chữa cháy số 55/2024/QH15

Công tác đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy trường học đang bước sang một trang mới với việc cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tiên tiến. Điểm nhấn quan trọng nhất là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025. Sự ra đời của đạo luật này nhằm siết chặt kỷ cương pháp lý, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ sở giáo dục trong việc chủ động phòng ngừa rủi ro cháy nổ.

Bên cạnh đó, Luật 55/2024/QH15 còn được đồng bộ hóa cùng các văn bản hướng dẫn chi tiết như Nghị định số 105/2025/NĐ-CP và Nghị định số 106/2025/NĐ-CP, quy định rõ về công tác thẩm định thiết kế, kiểm tra nghiệm thu và cấp phép lưu thông phương tiện PCCC. Đối với các điểm trường, việc nắm bắt kịp thời các quy định mới này giúp ban giám hiệu nhà trường hoàn thiện hệ thống quản lý nhà nước, thực hiện nghiêm túc các đợt thanh tra, kiểm tra an toàn định kỳ.

Đặc biệt, hệ thống pháp luật mới cũng chú trọng mạnh mẽ đến công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, huấn luyện kỹ năng và xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC ngay trong môi trường học đường. Việc tuân thủ triệt để các quy định này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là chìa khóa then chốt để bảo vệ tuyệt đối tính mạng của học sinh, sinh viên và cán bộ, giáo viên.

Trách nhiệm và công tác kiểm tra an toàn PCCC định kỳ

Công tác quản lý nhà nước và thanh tra, kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy trường học đóng vai trò then chốt trong việc duy trì kỷ cương pháp luật và bảo vệ tính mạng học sinh, giáo viên. Theo tinh thần của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 cùng các Nghị định hướng dẫn mới nhất (như Nghị định 105/2025/NĐ-CP và 106/2025/NĐ-CP), ban giám hiệu các cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm toàn diện trong việc duy trì các điều kiện an toàn PCCC & CNCH tại khuôn viên trường học.

Hoạt động kiểm tra an toàn PCCC định kỳ tại các cơ sở giáo dục phải được thực hiện nghiêm ngặt, tập trung vào các hạng mục trọng yếu như: hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy vách tường, lối thoát hiểm, đèn chỉ dẫn sự cố và việc bảo quản, kiểm tra hạn sử dụng của các phương tiện chữa cháy tại chỗ (bình bột, bình CO2). Đồng thời, nhà trường cần chủ động phối hợp với lực lượng công an quản lý địa bàn để rà soát, kịp thời phát hiện và khắc phục các khiếm khuyết về kỹ thuật nhằm triệt tiêu mọi nguy cơ phát sinh sự cố cháy nổ từ gốc.

Quy trình 6 bước xử lý tình huống cháy nổ tại trường học

Trong môi trường giáo dục, việc nắm vững và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình phòng cháy chữa cháy trường học là yếu tố sống còn để bảo vệ tính mạng học sinh và giáo viên. Khi xảy ra sự cố, toàn bộ nhà trường cần thực hiện chuẩn xác quy trình 6 bước xử lý tình huống cháy nổ tại trường học dưới đây:

• Bước 1: Phát hiện đám cháy, lập tức kích hoạt hệ thống báo động hoặc hô hoán to để báo hiệu cho toàn khu vực trường học biết.
• Bước 2: Thực hiện cắt điện cục bộ tại khu vực xảy ra sự cố cháy để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lực lượng ứng cứu và học sinh.
• Bước 3: Gọi điện báo cháy ngay cho lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH chuyên nghiệp qua đầu số khẩn cấp ‘114’ và báo cáo ngay cho ban giám hiệu nhà trường.
• Bước 4: Sử dụng nhanh các phương tiện chữa cháy tại chỗ (bình khí CO2, bình bột, lăng vòi phun nước vách tường) để dập lửa hoặc kiểm soát đám cháy ban đầu.
• Bước 5: Tổ chức phân luồng thoát nạn theo các lối hiểm hiểm, hướng dẫn học sinh di chuyển, cứu người bị kẹt, sơ cấp cứu y tế và di dời tài sản giá trị.
• Bước 6: Phối hợp chặt chẽ với lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp khi họ tiếp cận hiện trường, hướng dẫn đường đi và hỗ trợ triển khai thiết bị để khống chế, dập tắt hoàn toàn đám cháy.

Việc diễn tập thường xuyên quy trình này sẽ giúp nâng cao kỹ năng thực tế, giảm thiểu tối đa hoảng loạn và rủi ro khi có sự cố bất ngờ phát sinh trong khuôn viên trường học.

Các bước hành động khẩn cấp từ báo động đến sơ tán

Khi sự cố cháy nổ bất ngờ xảy ra tại phòng cháy chữa cháy trường học, việc nắm vững quy trình xử lý chuẩn xác đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tính mạng học sinh và cán bộ giáo viên. Quy trình hành động khẩn cấp tại cơ sở được chuẩn hóa qua 6 bước tiêu chuẩn, bắt đầu từ việc phát hiện đám cháy, lập tức kích hoạt hệ thống báo động hoặc hô hoán to để cảnh báo toàn khu vực, tiếp theo là thực hiện cắt điện cục bộ khu vực sự cố và gọi ngay số khẩn cấp 114.

Ngay sau khi phát tín hiệu cầu cứu, lực lượng tại chỗ cần nhanh chóng sử dụng các phương tiện chữa cháy ban đầu như bình khí CO2 hoặc bình bột để khống chế ngọn lửa. Đồng thời, công tác tổ chức phân luồng thoát nạn, hướng dẫn học sinh di chuyển theo lối hiểm hiểm hiểm, cứu người bị kẹt và sơ cấp cứu y tế phải được tiến hành khẩn trương. Cuối cùng, nhà trường cần cử người phối hợp nhịp nhàng với lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp khi họ tiếp cận hiện trường để dập tắt hoàn toàn đám cháy.

Kỹ năng phối hợp với lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp 114

Trong môi trường học đường, khi xảy ra sự cố cháy nổ vượt quá tầm kiểm soát của lực lượng tại chỗ, việc phối hợp nhịp nhàng với lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp qua tổng đài 114 đóng vai trò quyết định đến tính mạng của học sinh, giáo viên và tài sản. Ngay từ khi phát hiện sự cố, nhà trường cần nhanh chóng cử người ứng trực tại cổng chính để đón và hướng dẫn đường đi ngắn nhất, thuận lợi nhất cho xe chữa cháy tiếp cận hiện trường, tránh tình trạng ùn tắc giao thông nội bộ hoặc bị cản trở bởi các phương tiện đậu đỗ sai quy định.

Bên cạnh đó, đội PCCC cơ sở của trường học phải cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin ban đầu cho lực lượng chức năng chuyên nghiệp, bao gồm: vị trí chính xác phát sinh đám cháy, nguyên nhân nghi ngờ (chập điện, rò rỉ ga, hóa chất phòng thí nghiệm…), số lượng người còn kẹt lại bên trong các tòa nhà, cũng như sơ đồ bố trí hệ thống điện, nguồn nước cứu hỏa sẵn có. Việc bàn giao quyền chỉ huy và tích cực hỗ trợ triển khai các vòi phun áp lực lớn, xe thang cứu nạn tầng cao theo lệnh của cảnh sát phòng cháy chữa cháy sẽ giúp lực lượng chuyên nghiệp nhanh chóng khống chế, dập tắt hoàn toàn đám cháy và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho toàn thể nhà trường.

Kỹ năng thực hành PCCC thiết yếu cho giáo viên và học sinh

Trong công tác phòng cháy chữa cháy trường học, việc trang bị kỹ năng thực hành thiết yếu cho giáo viên và học sinh đóng vai trò quyết định nhằm hạn chế tối đa nguy cơ cháy nổ ngay từ cơ sở. Nhà trường cần chủ động tổ chức tuyên truyền định kỳ và các buổi huấn luyện thực tế, giúp toàn thể cán bộ, nhân viên, học sinh, sinh viên nắm vững nguyên lý hoạt động và quy trình vận hành các thiết bị chữa cháy ban đầu.

Một trong những kỹ năng quan trọng nhất là phương pháp phân biệt và sử dụng đúng cách hai loại bình chữa cháy phổ biến hiện nay: bình dạng bột và bình dạng khí $CO_2$. Cụ thể, học sinh và giáo viên cần biết cách chọn loại bình phù hợp để xử lý hiệu quả các đám cháy phát sinh từ thiết bị điện, ga, xăng hoặc dầu. Bên cạnh đó, việc thực hành thuần thục 6 bước xử lý tình huống cháy (từ phát hiện, hô hoán, cắt điện cục bộ, gọi 114, sử dụng bình chữa cháy tại chỗ cho đến phối hợp cứu nạn) sẽ giúp nhà trường chủ động kiểm soát tuyệt đối an toàn trong mọi tình huống khẩn cấp.

Cách sử dụng hiệu quả bình chữa cháy bột và khí CO2

Trong công tác phòng cháy chữa cháy trường học, việc trang bị kỹ năng phân biệt và vận hành thành thạo các thiết bị chữa cháy tại chỗ là yếu tố then chốt giúp kiểm soát sự cố ngay từ giai đoạn đầu. Nhà trường thường được trang bị hai loại thiết bị phổ biến là bình chữa cháy dạng bột và bình khí CO2. Mỗi loại có đặc tính kỹ thuật và phạm vi ứng dụng riêng biệt, đòi hỏi cán bộ, giáo viên và học sinh phải nắm vững để sử dụng đúng cách, an toàn.

Bình chữa cháy dạng bột (thường ký hiệu là MFZ hoặc ABC) có khả năng dập tắt hiệu quả các đám cháy chất rắn, lỏng và khí như xăng, dầu, ga. Khi sử dụng, người dập lửa cần xách bình đến khoảng cách an toàn (từ 1,5 đến 2 mét), lắc xóc vài lần đối với bình bột đẩy khí phụ, giật chốt an toàn, hướng vòi phun vào gốc lửa và bóp van. Trong khi đó, bình khí CO2 (ký hiệu MT) cực kỳ hiệu quả đối với các đám cháy thiết bị điện tử, phòng máy tính, phòng thí nghiệm vì khí CO2 không để lại cặn gây hư hại thiết bị. Khi dùng bình CO2, tuyệt đối không cầm trực tiếp vào loa bình để tránh bị bỏng lạnh, đồng thời cần lưu ý không phun trong không gian quá chật hẹp không có lối thoát khí.

Việc tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn thực hành định kỳ cách sử dụng hai loại bình này cho cán bộ, nhân viên và học sinh sinh viên đóng vai trò thiết yếu. Sự chủ động trong thao tác và nhận diện đúng tính chất đám cháy sẽ giúp nhà trường hạn chế tối đa nguy cơ cháy nổ, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản ngay từ cơ sở.

Tầm quan trọng của diễn tập PCCC định kỳ tại nhà trường

Công tác diễn tập phòng cháy chữa cháy trường học đóng vai trò cốt lõi trong việc chuyển hóa kiến thức lý thuyết thành kỹ năng thực chiến cho học sinh, sinh viên và đội ngũ cán bộ giáo viên. Việc tổ chức các buổi huấn luyện định kỳ không chỉ giúp nhà trường tuân thủ nghiêm ngặt các quy định mới nhất tại Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, mà còn nâng cao cảnh giác, hình thành phản xạ tự vệ nhạy bén trước các tình huống khẩn cấp.

Thông qua quy trình xử lý tình huống cháy giả định chuẩn 6 bước, từ việc phát hiện đám cháy, cắt điện cục bộ, gọi số khẩn cấp 114, đến việc sử dụng thành thạo bình chữa cháy tại chỗ và tổ chức phân luồng thoát nạn, người học sẽ được rèn luyện bản lĩnh vững vàng. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn tâm lý hoảng loạn, đảm bảo an toàn tính mạng và hạn chế tối đa thiệt hại khi sự cố bất ngờ xảy ra trong khuôn viên cơ sở giáo dục.